Сьпяваці, і з часам, у добрую пору,
Выклікаць водклік у сонным сяле...
Ўсю Беларусь – неабнятну, як мора,
Ўбачыць у ясным, як сонца, сьвятле.
Янка Купала
Родныя вобразы
уваход      рэгiстрацыя
 
  ГАЛОЎНАЯ     АРХАІЧНАСЬЦЬ     ЖЫВАПІС     ДПМ     ВЕРШЫ     ЛІТАРАТУРА     БІЯГРАФІІ     ФОРУМ     СПАСЫЛКІ  
пошук

  
Тлумачальны Слоўнік

ДЗЯДЗЬКАЎ КУБАК
 
Васілю Сёмуху

Ты жыў у невялічкім гарадку,  

Мой кроўны дзядзька, просты і вялікі,  

Душэўны чалавек. Яго душу  

Узгадавалі старыкі і плаўні  

Адвечнага, як Беларусь, Дняпра.  

Што ведаў ён?.. А тое, што й суседзі:  

Маленькі гарадок, заліты сонцам,  

Крандaль у садзе, хвоі на адхонах  

І ветразь, сіні ад паўночных зор.  

Было ўсяго. Зьвінела скрыпкай шчасьце,  

Але часьцей, як шчупаку ў ярузе –  

У яме, што Дняпро на паплавах  

Пакінуў пасьля повені, – ў адчаі  

Даводзілася думаць аб паветры  

І целам біцца аб траву і торф.  

Ён, як вугор, не поўзаў па расе,  

Быў сынам хваль дняпроўскіх, – і аднак  

Ён выжыў, выжыў, вырасьціў сыноў,  

Зьбярог дом дзедзіч, напаіў сады,  

Хлусіў для смеху, жартаваў, сьмяяўся  

І працаваў, як глеба, як Дняпро.  

Вайна пажэрла ўвесь набытак роду.  

Застаўся дзядзьку толькі добры розум  

Ды дзедаў срэбны кубак на дзьве кварты.  

Падымеш – хваля ходзіць... Вось і ўсё...  

Дванаццаць год таму, зусім хлапчынай,  

Якому ўсё на сьвеце зразумела,  

Які вышэйшай думкі аб сабе,  

Балбоча вершы, як індзейскі певень,  

І пагарджае ўсім, акрым сябе,  

Бацькоўскім домам і старой таполяй,  

Рыдлёўкай, гноем, садам і палямі,  

Я пакідаў «навекі» родны дом.  

Стаялі коні ўжо каля варот,  

Быў вечар жнівеньскі, як колас, жоўты.  

Лугі зарэчныя сьпявалі нешта  

Далёка, невыразна – аб каханай,  

Аб коніку і аб бялых падушках,  

І гэта ўсё, напоенае сонцам,  

Я зь лёгкім-лёгкім сэрцам пакідаў.  

«Бывай, – сказаў мне дзядзька, – толькі... ведай:  

Нічога не магу табе пакінуць,  

Вось толькі, можа, даўні гэты кубак,  

І сэрца, і асеньнія палі...  

Бывай, сынок, п'ю за пуховы шлях».  

І ўзьняў свой кубак з маладым і даўкім,  

Дурным віном паўночных нашых лоз.  

Даўно ўжо коні рушылі, і ганак  

Паплыў, паплыў назад. І ўсё ставала меншым,  

Бы ў дні дзяцінства, калі сон бярэ.  

Але нясьцерпна доўга, доўга, доўга  

Быў бачны на верандзе сумны дзядзька,  

Што піў, прыўзьняўшы кубак напалову.  

Гады мінулі. Шмат я разгубіў  

І шмат я страціў на шляхах сваіх.  

Сябры забылі. Вершы падманулі.  

І ўсё часьцей я ўспамінаў чамусьці  

Лёт зімародка над ракой начною,  

Бяссонныя шаломы курганоў,  

Дубы часоў варажскіх у размывах  

Пустынных берагоў. Лістоты шум.  

Бязгучныя, крывавыя зарніцы  

І неадольны кліч маёй зямлі...  

О мой народ! Даруй дурному сыну,  

Што кінуў дом бацькоў дзеля карыта,  

Зь якога еў са сьвіньнямі свой хлеб...  

Я больш не мог. Я кінуў камяніцы.  

О, як сьпяшаюцца ў дарогу ногі!  

Які павольны бег у цягніка!  

Як незваротна, як з клепсідры рымскай,  

Пясок сьцякае з хісткіх колаў воза!  

Вось дзядзькаў дом расьце, бы ў снах дзяцінства.  

Спускаецца, як дараваньне, вечар.  

Хрушчы басяць пад клёнамі. І мне  

Раптоўна стала сьмешна... Стала сьмешна...  

Здалося мне, што ціха вар'яцею:  

На ганку ў глыбіні двара... На ганку,  

Аплеценым, як сецьцю, «панічамі»,  

Стаяў у той жа самай позе дзядзька,  

І хваля хвосткая хадзіла ў кубку,  

І кубак у яго руцэ узьнятай  

Быў апарожнены амаль да дна.  

Як быццам Сож зьмяшчаўся ў гэтым кубку,  

Як быццам дна у кубку не было,  

І ўсе дванаццаць гэтых цяжкіх год  

Ён піў свой кубак за мяне, за іншых...  

Ён піў, трывала ўсталяваўшы ногі,  

Віно з паўночных, даўкіх нашых лоз,  

Ужо старое, як сівыя ніці,  

Што серабрылі галаву яго, –

Я да яго пайшоў хадой імклівай.  

Я раптам зразумеў... Я зразумеў...  

А ён, павольна апусьціўшы чашу  

І не зьдзівіўшыся майму з'яўленьню,  

Сказаў мне вельмі проста: «Ты... Вярнуўся...»

І працягнуў мне кубак: «Дапівай!»


26.ІІІ.62. Палова першай.  У. Караткевіч

вэрсія для друку

Адзнакi: 0/0 Водгукі(0)
Дадаў PL 09.07.2009