Дзе ні вылеці зь няволі,
Ад пачатку да канчатку,
Ўсюды ўбачыш сваё поле,
Ўсюды ўбачыш сваю хатку.
Ўсюды ўбачыш чалавека,
Што цямнотай цябе разіць,
Зь сьлязой вечнай пад павекай,
Вечна ў лапцях і сярмязе.
Хоць жа сэрца, што за сэрца!
Лганьня, хцівасьці ня знае,
Жывучы ж у паняверцы,
Толькі гора к збыцьцю мае.
Горам чорным, ой, багата
Надарыла люд наш доля;
Гора ў хаце і за хатай,
Гора ў полі і за полем.
Вецер хаткаю калоце
I па шчылінах галосіць,
Гаспадар зьлёг ад калоцьця,
Зь дзяцьмі жонка есьці просіць.
Пустка ў сьвірні і ў адрынцы,
Сьвінка хоча штось здыхаці,
Вые сучка на дзядзінцы –
Памрэ нехта ў гэтай хаце.
А у полі на загонах
Аруць віхры, барануюць,
Хутка, дружна, не натужна
Шнуры вузкія руйнуюць.
Далей – паркай сытай шпарка
Праляцеў пан у карэце,
А за ім паштовай паркай
Прэ чыноўнік на расьсьвеце.
А на пустцы апаўночы
Ведзьмы, чэрці пяюць, граюць,
То сьмяюцца, то рагочуць,
Знахароў-вужоў склікаюць.
I ўсё гэта, хеўра гэта:
Ветры, віхры і сабакі,
Ведзьмы, чэрці з таго сьвету,
Пан, чыноўнік, ваўкалакі, –
Ўсе навыперадкі пруцца,
Гікам, сьмехам чартаўскімі
Заліліся і нясуцца,
Аж зямля стогне пад імі.
А за імі, нібы хмара,
Йдзе мужыцкае ўсьлед гора,
Праз пасевы, праз папары,
Так сягоньня, як учора.
I мужык – пан у старонцы –
Гора гэта вечна бача,
Бача, што толькі ў карчомцы
I ў магіле ён ня плача.