Вот каб я быў сацыяліст ды яшчэ стрэльбу меў,
То я б так грэў
Станавых, стражнікаў, земскіх і другіх сабак!
А то ж – толькі кулак!
Прыходзяць сацыялісты, пісулькі прыносяць,
Бунтавацца просяць.
А каб жа ж далі хаця пораху
Жменьку, пісталет, дубальтоўку,
Аддаў бы апошнюю залатоўку
За кулі і шрот.
Бо так гэты род надаеў, так уеўся ў косьці.
Такой нагнаў злосьці,
Што ані ратунку!
Станавы – пан, земскі – яшчэ большы.
А хто гад найгоршы –
Дык стражнік з Запольля!
А каб яго нядоля!
Было б каму губіць сьвет!
А каб яго прапаў сьлед!
Гэта ж сьвіньні пасьвіў два рокі
У нашага Пятра Сарокі.
З пастуха пайшоў да земскага фурманом.
А цяпер царскі аканом,
Пан – стражнік, шышка!
А каб табе спухла кішка!
Каб табе вылезьлі вочы,
Каб ты ня меў спакою ні ўдзень, ні ўночы,
Як ты стармасіў мяне,
Як у халоднай сядзеў празь цябе!
Набрахаў, аскардзіў, далі мэдаль.
Толькі што ня маю стрэльбы – жаль,
Але я не дарую, плясну,
Хоць паленам па мазгавішчы, як у сьвечку ясну!
Ня будзеш жыць, гад!
Хоць у вас такіх шэльмаў шмат,
Але іх мятуць –
Штодзень б’юць!
Пачаўшы зь сената,
Аж да стражнікава брата,
То бомбай, то зь пісталета, –
Штодзень гіне апалета!
Бо то гэтай драбязы і намножыў цар,
А карміць мусіць гаспадар,
Знакам тым мужык.
А ведама: кожны з царавых слуг прывык,
Акром пэнсіі – грабіць мужыка.
I чым спрытнейшая рука,
Тым чыны скарэй ідуць.
Глядзі – міністар, генэрал,
А за што? за тое, што, сказаўшы па-расейску,
«воровал».
А як мужыкоў, так за палена дроў
Садзяць на пяць гадоў.
Вот як нас, што не хацелі гарэлкі піць
Ды падаткаў плаціць,
То так казакі сьсеклі,
Што ўжо ня будзе горш балець у пекле.
А пасьля мяне і яшчэ двох
Засадзілі ў астрог.
Сядзелі. Але ж там рознага народу шмат.
Вот, не раўнуючы як у касьцелі...
Толькі што праўда, там ксяндзоў ня нат,
Але ўсё ж такі аднаго мелі.
I добры быў чалавек –
Не забуду век!
Як мы ў турме рабілі галодную забастоўку,
То так усе пад канец маркотнымі сталі,
Што найбольш спалі.
Толькі ксёндз ды яшчэ салдат
Як запяюць «Марсыльянку», брат,
Так паняволі ўсе ўстаём
I разам песню пяём.
Посьле мяне выпусьцілі, а ксёндз дык там
застаўся,
Зь сьлязьмі ён са мною разьвітаўся,
Навучаў, прасіў, крычаў нат усьлед:
«Не гультуй, Пятрук, помні, на той сьвет
Гані, каго трэба,
Бо ня ўбачыш неба,
Бо мы табе станем сьніцца,
Калі ня будзеш мсьціцца».
Ну, дык я цяпер, Пятрук, ратуючы душу,
Прыказаньне мушу
Спаўняць улёт.
Каб толькі шрот,
Дубальтоўку мець, пісталет –
Так зараз пралажу сьлед!
Навяду масты з матэрыялу,
Каб дасталося ня толькі стражніку, станавому,
земскаму,
Але і пану генэралу,
Знакам тым губэрнатару нашай губэрні.