У Беларусі – ясныя вочы,
Многа любові ў грудзях:
Звонкае поле, звонкія сосны,
Звонкі і сонечны шлях.
Пятрусь Броўка
Родныя вобразы
уваход      рэгiстрацыя
 
  ГАЛОЎНАЯ     АРХАІЧНАСЬЦЬ     ЖЫВАПІС     ДПМ     ВЕРШЫ     ЛІТАРАТУРА     БІЯГРАФІІ     ФОРУМ     СПАСЫЛКІ  
пошук

  
Тлумачальны Слоўнік

БАЛАДА ПРА ДЗІКА І ЧАЛАВЕКА

Анатолю Забалоцкаму


Ў ноч, як хвоі прастылыя выюць  

І зьлятае шэрань зь бяроз,  

Дзік разрыў бурты бульбяныя  

І ў курдобу пусьціў мароз...  

Чалавечыя гучныя крокі  

І сабачы бязгучны крок  

Аддаляліся ноччу глыбокай  

Ад агнёў на сутычку і кроў.  

Проста з чыстага неба памалу  

Церушыўся на вёску сьнег,  

А ля весьніц Зоська стаяла  

І чамусьці кпіла зь мяне:  

«Бач ты, вецер у портках сьвішча...  

А сабака... Такога ж нідзе...  

Сышчык! Сам сабе хлеба ішча!  

Падапры яго, бо ўпадзе...»  

Я змаўчаў... Нашто мне такая?..  

Ўся як месяц у зімнім гаю,  

Як ільдзістага хлеба акраец,  

Што памёрлым у пекле даюць.  

Калі мы гэты край пакінем,  

Засумуе адзін толькі бор...  

О зямля мая, о краіна,  

О сьнягі ў зіхаценьні зор!..  

Чуйна слухай, рыжая Курта,  

Пільна ў мёртвыя нэтры глядзі.  

Дзік, зьявіўся да сьнежнага бурта,  

Мей адвагу адказваць, дзік.  

Ён зьявіўся. Яго нарадзілі  

Змрок начны і сьняжынак плач.  

Ён ішоў праз гурбы застылыя,  

Адзінец, самотны сякач.  

Узараная тушай гэтай  

Баразна сьнегавая плыла...  

Я ударыў па ім дуплетам  

І падраніў, а не паклаў.  

Зь лютай ярасьцю чорнага тромба,  

Што ламае дрэвы ў бары,  

Ён ляцеў на мяне, як бомба,  

Вывяргаючы кроў і рык.  

Бомба з шэраню, бомба са шчэці,  

Зь мяса, рыку, з болю ўканец,  

Бомба зь ярасьці, бомба са сьмерці  

Для каханьня, для зор, для мяне...  

Курта ўпялася сьмерці ў сьцёгны,  

Каб яе ад мяне адцягнуць  

Даць імгненьне для стрэлу і стогну,  

Даць грымотам хвіліну адну.  

І дала...

Нерухомым пластам  

Ён ляжаў, пачварны красун, –  

Буры, шчэцісьты, грузлы, ікласты,  

Як апошні забіты лясун.  

Бы зімовы россып каліны,  

Кроў апырскала сьнежны разор...  

О якая чужая краіна!  

О сьнягі ў зіхаценьні зор!  

Для чагосьці прыйшоў, скрывавіў,  

Нарадзіў барвяны туман  

І зямлю ад цябе пазбавіў.  

А на ёй і каханьня няма.  

Мы дзялілі і шчасьце і гора,  

І лясы і сьпевы травы.  

Што ж цяпер ты мне, дзік, падорыш?  

Мне, забітаму, ты, жывы?..  

Палазы рыпелі да вёскі,  

І ў кароткай птушынай журбе  

Гіль абтрос алмазы зь бярозкі –  

Як апошні прывет – на цябе.  

І ўзвалілі цябе ля парога  

На вароты, нібы на шчыт,  

І дымелі ў паветры ногі,  

Як на скон чатыры сьвячы.  

Шчэць смылела павольным палам,  

Абсыпаўся попел сухі:  

Так і нас мо ў пекле абсмаляць  

За вялікія нашы грахі.  

Ён ляжаў аддана і проста.  

Разувалі яго талакой  

З рагавых пантофлікаў

                                      вострых,  

Бы ў аршанскай краме якой.  

Потым госьці елі старанна.  

Я ж сядзеў і ня еў, як сьвяты:  

Дзік ня вінен... Проста бураны...  

А па бульбе мы зь ім – браты,  

Па самоце несамавітай,  

Па трывожных думах у сьне.  

Я маўчаў.

                 Госьці, п'яныя, сытыя,  

Гаманілі, хвалілі мяне.  

Стала ў хаце і дыму, і тлуму,  

Засьпявалі ўсёй грамадой,  

І кудысь адляцелі думы,  

Што віселі ўвесь дзень нада мной.  

А ўначы, калі неба хмурае  

Ўсімі дрэвамі сьнег мяце,  

Выйшаў я, гэтым тлумам задураны,  

І ля форткі убачыў цень.  


∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙ ∙


Калацілася, што бярозка,  

Як кране яе сьнегам сівым...  

«Зоська, што ты? Чаго ты, Зоська?  

Я ж з табой!.. Я жывы...»


11.I.1963.  У. Караткевіч

вэрсія для друку

Адзнакi: 0/0 Водгукі(0)
Дадаў PL 25.06.2009