Зьмяніць кірунак, здрадзіць Краю
Суровы лёс ня змусіць нас,
Мы будзем роднай Беларусі
Сынамі вернымі ўвесь час.
Янка Золак
Родныя вобразы
уваход      рэгiстрацыя
 
  ГАЛОЎНАЯ     АРХАІЧНАСЬЦЬ     ЖЫВАПІС     ДПМ     ВЕРШЫ     ЛІТАРАТУРА     БІЯГРАФІІ     ФОРУМ     СПАСЫЛКІ  
пошук

  
Тлумачальны Слоўнік

МАКСІМ І МАГДАЛЕНА      М. Багдановіч   1915         прагляд

Гэй, пайду ж я па вуліцы  

Ў тое поле за аколіцу.  

Ля аколіцы і плот і гарод,  

Завіваецца хмялінушка.  

Ды чаму ж цябе, зялёную,  

Градам-дожджыкам ня выбіла?  

Ты, хмялінушка вясёлая,  

Раскудравая хмялінушка,  

Загубіла буйну голаву,  

Буйну голаву Максімаву.


Максім у карчомцы гуляе,  

Ён гуляе – крыж прапівае,

Да таварышаў сваіх выгукае:  

«Піва-мёд у карцы налівай,  

Каб лілося аж за край, аж за край,  

Песьню гучную ямчэе завадзі  

Ды цымбаламі падыгрывай!»


Гэй, як скрыпнуць, як утнуць гапака, –

Толькі сьцены захадзілі у шынка.  


Струны звонка вымаўляюць з-пад рукі,  

Ёмкім дробам выбіваюць хадакі.

Іх сталёвыя надкоўкі зьвіняць;  

Ля парога людзі добрыя стаяць,  

Падпяваюць, прыгаварываюць  

Ды Максіма ўсё пахваліваюць.  

Ён сядзіць – не памалу п’е,  

Пад цымбалы у далоні б’е,  

I хмяльна жа яго галава,  

Мова дзіўная так-такава:  


«Магда, Магдачка,  

Мая кветачка-пралесачка!  

Не кахацца мне, хлопу, з табою,  

Ваяводы старога дачкою.  

Сёньня з войтам цябе заручаюць,  

Рушнікі вынімаюць,  

Русу косу тваю прапіваюць.  

То ня траўка-павіліка расплятаецца, –

Наша вернае каханьніца канчаецца.  

Ўжо ня будзеш гуляць, як бывала,  

Цалаваць, як раней цалавала,  

Выхадзіць у сад апаўночы,  

Глядзець ненагляднаму ў вочы.  

Ты марцовага сьнегу бялей,  

Броўкі – долі сіроцкай чарней;  

Не забыць іх сэрцу ніколі,  

Ня бачыць да веку патолі.  

Лійся, піва, цячы, як вада,  

Бо пала на сэрца нуда!»


У хмялю Максім гавора, не чакае гора,  

Ды пачула тыя словы шынкароўна Сора.  

Ўзяла Сора да палацу шпарка пабяжала,  

Ваяводзе а прыгодзе ўсё пераказала.  

Гэй, як грымне ваявода у памост нагою:  

«Налажы ж ты, ледацюга, буйнай галавою!»

Толькі ўчулі тое слугі – зараз пасьпяшалі,  

Ланцугамі хлопу ногі закавалі,  

Павялі на пляц кірмашовы,  

На памост высокі сасновы.  

Людзі добрыя ўкруг стаяць.  

Ён ідзе-не-ідзе, супыняецца;  

Белы ручанькі па баках вісяць,  

Ногі борздыя вагаюцца.  

Ды ня жаліцца да людзей Максім,  

Толькі кажа ён аб цымбалы ім,  

Хоча зноў пачуць тое граньніца  

У астатні раз,  

У сьмяротны час,  

На апошняе са сьветам разьвітаньніца  


Вокам кінуць – цымбалы дасталі,  

На памост на высокі паклалі.  


Устрахнуў Максім кудрамі – годзе плакаць, годзе.  

Цяжка-важка, сумнёсенька ён заводзе:  


«Не вятрыска са поўначы павявае –

Ціхі сон у камору ўступае,  

Вочы мне стуляе, ацьмяньжае.  

То ня птушка ў гнязьдзечку ўстрапянулася –

Маё сэрца улякнулася.  

Сьнілась мне – я ўзьмежкам іду,  

Поруч збожжа калыхаецца,  

Поруч збожжа калыхаецца,  

Буйнай срэбнай расой асыпаецца.  

Сёньня споўніўся той нядобры сон,  

Сёньня споўніўся церазь дзевяць дзён:  

Празь цябе, дзявоцкая краса,  

Сьлёзы коцяцца, як буйная раса».  


Ціха ўсё – толькі струны зьвіняць,  

Толькі песьня разьліваецца.  

Людзі добрыя навакол стаяць, –

З болю сэрца разрываецца.  

Гэй, было б табе, Максіме, не кахацца,

На вяльможную дачку не заляцацца.  


Устрахнуў Максім кудрамі – годзе плакаць, годзе,  

Цяжка-важка, сумнёсенька ён заводзе:  


«Магда, Магдачка,  

Мая зоранька ясная,  

Маё сонейка прэкраснае!  

Ой, ад сонейка  

Па зямлі цьвяты расьцьвітаюць,  

Ад яго ж яны й пасыхаюць.  

А ты, сонца, сьвеціш,  

Залатое, сьвятое,  

I ня ведаеш тое».  


Ціха ўсё – толькі струны зьвіняць,  

Толькі песьня разьліваецца.  

Людзі добрыя навакол стаяць, –

З болю сэрца разрываецца.  

Гэй, было б табе, Максіме, не кахацца,  

На вяльможную дачку не заляцацца.  


Устрахнуў Максім кудрамі – годзе плакаць, годзе.  

Цяжка-важка, сумнёсенька ён заводзе:  


«Мае дзетачкі, мае дробныя,  

Вы наплачацесь, нагалосіцесь,  

Бо ня стане у вас татачкі!  

Хто вас будзе гадаваці, адзяваці?  

I ад цёмнай ночы укрываці?  

Станеце вы, дзеткі, жабракамі,  

Пойдзеце барамі-лугамі  

Ды гасьцінцамі-дарогамі.  

А дарогі тыя без канца ляжаць, –

Без канца вам, дзеткі, гора горкае цярпець».  


Ціха ўсё – толькі струны зьвіняць,  

Толькі песьня разьліваецца.  

Людзі добрыя навакол стаяць, –

З болю сэрца разрываецца.  


А як сьмерцю Максіма скаралі, –

Рукі белыя да брамы прыбівалі,  

Рукі белыя да брамы мястовай,  

Галаву – да вежы вартовай,  

Каб дажджы яму кудры мачылі,  

А вятры бы сушылі,  

Каб крукі прыляталі – вочы дзюбалі,  

Ўсе бы людзі пазіралі – ды не забывалі.

Адзнакi: 0/0 Водгукі(0)
Дадаў PL 12.05.2009