Веру братцы: людзьмі станем,
Хутка скончым мы свой сон;
На сьвет Божы шырэй глянем,
Век напіша нам закон…
Цётка
Родныя вобразы
уваход      рэгiстрацыя
 
  ГАЛОЎНАЯ     АРХАІЧНАСЬЦЬ     ЖЫВАПІС     ДПМ     ВЕРШЫ     ЛІТАРАТУРА     БІЯГРАФІІ     ФОРУМ     СПАСЫЛКІ  
пошук

  
Тлумачальны Слоўнік

ПАЭМА ПРА ВУСНЫ      Р. Крушына   1955         прагляд

(Фрагмэнты)


На вялікім гэтым сьвеце

Безьліч вуснаў – зімных, весьніх:

Мазаічнае суквецьце

Ў залатых адлітых песьнях.


Ружаў сьвежыя бутоны,

Пышны бэз лілёва-сіні.

I пялёсткі ад чырвоных

Маку, астры і вяргіні.


I пунсовыя півоні,

I гвазьдзікі палявыя,

Нібы зьнічкі у прадоньні,

Трапяткія ды жывыя.


Чырвань рознага адценьня –

Ад іржы да жару. Брызкі

Смагі, моцнага хаценьня

Ўсіх –высокіх, звыклых, нізкіх.


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .


Сьціплы зацішак улетку

I прыгожыя мясьціны

Нам прыносяць неўзаметку

Свой утулак – дар гасьцінны.


Адвячоркам любавацца,

Захапляцца ў парку будзем.

Хочам выйсьці мы на шпацыр

Добрай цемрай і бязьлюдзьдзем.


А куды ні ткніся – пары,

Як сіямскія блізьняты.

Урасьліся разам твары –

Пацалунак п'юць зацяты.


Ой, да ранку шчэ далёка.

Сонца грэе, ў клёне грае,

I цярусіць жарсьці блёкат

Ды на вуснах дагарае.


Тыя – чэпістыя п'яўкі,

Гэных – выпятрылі сьцюжы.

Колькі іх парыўных, мляўкіх,

Смаглых, моцных і нядужых.


Маладзенькіх і старэчых,

Хітрых, зрадных, зь неспадзевам.

Дражняць, годзяцца, пярэчаць,

Плешчуць рогатам і гневам.


Не дасі ніякай рады.

Вунь, напрыклад, тое ліха

Б'е ад першага пагляду

Вас пагардаю і пыхай.


Бровы-ніткі ўгору ўзьняты,

У вачох агню нямала.

Як гарэшак нос кірпаты,

Змаляваныя няўдала


Дзьве расьціснутыя вішні,

I пагардная усьмешка:

– Адыйдзеце! Вы тут лішні.

Я... я дама, а вы пешка.


Вішні брудзяць цыгарэту,

I ляціць пярсьцёнак дыму.

Лепш пакінем даму гэту –

Сумны згустак пудры й грыму.


Адступаючы, ня цяжка

Прыгадаць: – Мадам, бывае

У гульні часамі ў шашках

Пешка дамку выбівае.


Гэты жарт сьцінаюць зубы,

Быццам блазан тупнуў ботам.

На багне апошняй згубы

Зацьвіла мая журбота.


Бросьне ў думках густа-часта:

– Ці жыве мая Палешка,

Што бяз хвальшу, без памасты,

Без акторства, а з усьмешкай.


I пяюць мае ўспаміны

Аб красе былой, вясковай.

Вёсны вуснамі дзяўчыны

Выклікаюць краску слова.


Кармазынавыя стужкі

Ды завязаныя жычкі...

Вось такія у пастушкі,

У князёўны, у мужычкі.


Ціхі шэпат вуснаў пульхных,

Супраціву, просьбы жменькі:

– Кінь, ня трэба! Не, ня слухай.

Ах, яшчэ... яшчэ... дурненькі.


I з-пад ценю так нясьмела

К сонцу цягнецца суніца.

Вуснаў ягада сасьпела,

Хоча ў мёдзе утапіцца.


Дзьве істоты. I каханьне

Ўжо расьце, вяршыняў прагне.

А далей – як на экране

У фільмовай дыяфрагме.


Тут усё: і спрыт, і сіла

Пазнаецца жарскім чынам.

– Ха-ха-ха, – сьмяецца міла

Ўсхваляваная дзяўчына.


Паразьбегліся суніцы.

Горсьць рамонкавых пялёсткаў

На дзьве занізі, як быццам,

Вецер сьмехам парасплёскаў.


Юр жыве, бяжыць гульлівы

Па кустох, і кліча-надзе.

У мурынаў, як алівы

Твары ў нейкім марынадзе.


I яны ў лісьцьвянай браме,

Прытуліўшыся употай,

Зьліплі бурымі грыбамі,

Родзяць Афрыку сьпякотай.


Так сваё знаходзяць шчасьце

У жыцьці цяжкім, зьнібелым.

Паміжсобку – сэрцы насьцеж,

I сулад на зайздрасьць белым.


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .


Сілы роду у бясстрашшы.

Скрозь – чаруюць і варожаць.

А страшныя мукі нашы,

А страшная наша пожадзь!


Губы ў сьвятасьці і ў брудзе,

Маюць шчырых і няшчырых.

Круташалам нэрвы прудзяць,

Іх нічым не ўціхамірыць.


Толькі ў прыязьні – прыгожа,

А у злосьці – гідзь-пачвара.

Дзе нянавісьць, дух варожы,

Там бязьвінная ахвяра.


Дзе каханьне, там і згода

Без маны і крывадушша.

Абмінаць закон прыроды

Ёсьць злачыннае – нарушыць.


Нават посьніку-аскету

I самотніку манаху

Не забыць любошчаў сьвету

I... дрыжаць у Божым страху.


Словы пацерамі ніжуць,

Прыкладаючы да вуснаў

Цела срэбранае крыжу:

– Не вядзі нас да спакусаў.


А і ў часе урачыстым

Іх любоў не пакідае –

У адзеньні белым, чыстым,

Як на шлюбе маладая.


За людзей – братоў і сёстраў,

За ратунак душ маліцца!

Вобраз вытачаны гостра,

Лёг на кніжную паліцу.


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .


Вусны – зыркая паэма

Ў пачуцьцёвай завірусе.

(Мабыць злосьнік вые нема,

Што і я судзіць бяруся).


Вусны – сонечны акраец

На ружовым небасхіле.

Нам арганы гімны граюць

I жывое слова ў сіле.


У паэты вусны ў сэрцы.

Да народу песьняй гожай

Тое сэрца, каб ня ўмерці,

Ў вусны пойдзе – пераможа.


Спаміж кніг, як у сыгнэце

Самацьвет, так пад рукамі

Заіскрыцца, засьмяецца

Друкаванымі радкамі.


Вусны цешацца і грэшаць,

Замаўляюць ліхалецьце.

Нібы ластаўкі з падстрэшша

Разьлятаюцца па сьвеце.


Шумны порт, о людны бераг!

Не змаўкае рык суровы.

З гулам вуліцаў на сквэры

Паміраюць, таюць словы.


Навакол, як вока схопе:

Вусны, вусны – ружы ў цьвеце.

У жывым калейдаскопе

Мазаічнае суквецьце.

Адзнакi: 0/0 Водгукі(0)
Дадаў PL 18.08.2009