Ох, каб мне той смык,
Каб на сэрцах граў, –
З радасьцяй бы зьнік,
Абы голас даў!..
Франьцішак Багушэвіч
Родныя вобразы
уваход      рэгiстрацыя
 
  ГАЛОЎНАЯ     АРХАІЧНАСЬЦЬ     ЖЫВАПІС     ДПМ     ВЕРШЫ     ЛІТАРАТУРА     БІЯГРАФІІ     ФОРУМ     СПАСЫЛКІ  
пошук

  
Тлумачальны Слоўнік

ПЕСЬНЯ ПЕСЬНЯЎ САЛЯМОНА      Р. Крушына   1947         прагляд

            Разьдзел I


Ён мяне цалуе палка

пацалункам сваіх вуснаў!

Твае ласкі ап'яняюць,

за віно мацней і лепей.


Ад тваіх памастаў пахкіх

тхне імя тваё алеем;

і цябе дзяўчаты любяць.

Ты цягні мяне, прынаджвай,

пабягом мы за табою; –

цар павёў мяне ў харомы,

будзем шчасна захапляцца,

будзем цешыцца табою,

больш за віны дарагія;

шчыра й годна цябе любяць!

О, дачкі Ерузалему!

хай я чорная, як ночка,

а прыгожая, як зорка,

як вузор шатроў Кідарскіх,

як завесы Салямона.

На мяне вы не глядзеце,

што я смуглая такая;

апаліла мяне сонца.

А сыны мае матулі

на мяне крычэлі гнеўна,

вінаграднікі чужыя

пілнаваць мне наказалі, –

я свайго не пілнавала.

Адкажы мне, ты, якога

сьніць душа мая ў каханьні:

дзе пасеш ты? Дзе заўсёды

апаўдня адпачываеш?

мне навошта быць бадзяжкай

каля стада тваіх сябраў?

Як ня ведаеш аб гэтым,

найпрыгожая з жанчынаў,

дык ідзі сабе па полі,

па сьлядох авец атарных

і пасі тваіх казьлятак

водля шатаў пастуховых.

Прыпадобіў кабыліцы

ў калясьніцы фараона

я цябе, мая каханка.

Як прыгожа твае скроні

выглядаюць з-пад падвескаў,

твая шыя у маністах;

мы падвескі залатыя

зробім зь блішчыкамі срэбра,

і табе іх падаруем.

Дакуль цар сядзеў за столам,

нард мой веяў сваю вохнасьць.

Пучок міры – мой каханы

ля грудзей маіх красуе.

Нібы кіперава гронка,

мой каханы у нявесты

ў вінаградніках Энгедзкіх.

О, ты любая красуня,

ты прыгожая, бы мара!

твае вочы галубовы.

О, ты любы мой, прыгожы,

і прыветны! наша ложа –

зеляніна ў буйным цьвеце.

Стрэхі хатаў нашы кедры,

столі нашы – кіпарысы.



              Разьдзел II


Я жывы нарцыз Саронскі,

залатых далін лілея!

Як між цёрнамі лілея,

так і ты, мая каханка,

між дзяўчатамі красуеш.

Як між дрэвамі ляснымі

яблынь, так і мой каханы

між хлапцамі маладымі.

У цяньку пад ейным вецьцем

я люблю сядзець і мроіць,

а плады ў яе салодкі,

лашчаць сьвежа маё горла.

Ён павёў мяне ў дом балю,

нада мною сьцяг ягоны –

незгасальнае каханьне.

Падмацуйце мяне сокам,

хмельным сокам вінаграду,

супакойце маю смагу

сьпелым яблыкам, бо сёньня

зьнемагаюся ў каханьні.

Пясьць рукі ягонай левай

у мяне пад галавою,

а мяне самую правай

моцна-палка абыймае.

Вас, дачкі Ерузалему,

заклінаю ланяй, сарнай:

ня будзеце, ня трывожце

ціхі сон мае каханай.

Голас любага я чую!

Ён ідзе, бяжыць па горах,

скача-ймчыцца па узгорках.

Сябра мой на сарну схожы,

на аленя маладога.

Вось стаіць ён за сьцяною,

зазірае нам у вокны,

і мільгае ён праз краты.

Мой каханы мне гавора:

ўстань, мая каханка-любка,

ты, мая красуня, выйдзі!

Вось, зіма ўжо прамінула;

дождж таксама сьціх, ня кропіць;

на зямлі пышнеюць краскі,

надыйшоў і час сьпяваньня,

голас горліцы вясновай

чуем мы ў краіне нашай;

распусьцілі смоквы наквець

і на сонцы водыр цьвету

вінагрозьдзяў павявае.

Ўстань, мая каханка-любка,

да мяне, красуня, выйдзі!

Пад шатром маім галубка

у рашчэпе горнай скалы!

пакажы мне, любка, твар свой,

дай адчуць твой звонкі голас,

бо твой голас мне салодкі

і ў красе твой твар прыемны.

Нам злавеце шкодных лісаў

і маленькіх лісянятаў, –

вінаграднікі псуюць нам,

а яны у нас у цьвеце.

Мне належыць мой каханы,

а яму і я таксама;

ён пасе сярод лілеяў.

Пакуль вее прахалода,

і зьбягаюць долу сьцені,

да мяне баржджэй вярніся,

будзь падобны ты да сарны

ці аленя маладога

на распадзінах узгор'я.



              Разьдзел III


Я шукала ў маім ложы

уначы таго, якога

сьніць душа мая ў каханьні;

я здарма яго шукала,

не знайшла яго ў пасьцелі.

Ўстану-ж я, пайду на горад,

там па вуліцах і плошчах,

па бязьлюдных, цёмных буду

я шукаць таго, якога

сьніць душа мая ў каханьні;

я здарма яго шукала,

не знайшла яго ў завулках.

I той час мяне сустрэлі

гарадзкія вартавыя:

ці ня бачылі мілога,

што душа мая кахае?

Але толькі адыйшлася

я ад іх, маўклівых, строгіх,

як знайшла таго, якога

сьніць душа мая ў каханьні;

ухапілася за рукі

і яго не адпусьціла,

прывяла яго суцешна

ў дом мае радзімай маці,

у матульчьны сьвятліцы.

Вас, дачкі Ерузалему,

заклінаю ланяй, сарнай:

ня будзеце, ня трывожце

ціхі сон мае каханай.

Хто-ж то ўсходзіць ад пустыні,

як слупы густога дыму,

ўся акураная мірай,

і цім'янам, вохным зельлем.

Вось адро тут – Салямона:

шэсьдзесят наўкола мужных

ад Ізраелевых з дужых

Усе яны мячы трымаюць,

у баёх выпрабаваны,

кожны мае меч пры боку

дзеля страху проці ночы.

Ты зрабіў, цар Салямоне,

для сябе адро-насілы

з найцьвярдзейшых дрэў лібанскіх;

на адры стаўпцы із срэбра,

падлакотні залатыя,

а ягонае сядала

з пурпуровае тканіны;

і нутро у ім прыбрана,

выйшла ў любасьці аздоба

з рук дачок Ерузалему.

Вы пайдзеце, паглядзеце

на яго, дачкі Сыёну,

на цара на Салямона

у вянцы, што ў той дзень шлюбу,

ў дзень, найрадасны для сэрца,

маці сына увянчала.



              Разьдзел IV


О ты, любая красуня,

ты прыгожая, бы мроя!

і з-пад кудраў твае вочы

галубовыя сьмяюцца;

валасы твае, як быццам

стада дзікіх коз зыходзіць

з гор, зь вяршыні Галяадзкай;

твае зубы, як атара

гладка стрыжаных авечак,

што выходзяць із купальнi,

дзе па два ягняці ў кожнай,

і няма між іх бясплоднай;

як пунсовая істужка

твае вусны, з вуснаў – ветласьць,

а пад кудзеркамі шчокі –

сьпеласьць яблык гранатовых;

твая шыя – стоўп Давідаў,

што пастаўлены для зброі

і абвешаны шчытамі,

а шчыты ўсе з царства дужых;

два сыскі твае, як двойні

маладой трапёткай сарны,

што ў папасцы між лілеяў.

Пакуль вее прахалода,

і зьбягаюць долу сьцені,

я пайду на ўзвышша міры

і на ўзгорак ціміяну.

Ты прыгожая бясспрэчна,

мая любая княгіня,

на табе – ніводнай плямы.

Дык за мной зь Лібану, любка!

ты за мной ідзі зь Лібану!

пасьпяшай зь вяршынь Аманы,

з гор Сэніру і Эрмону,

ад лаговішчаў ільвіных

і ад барсавых узгор'яў.

Паланіла маё сэрца,

о, сястра, мая княгіня!

паланіла маё сэрца

адным позіркам прыветным

і адным тваім маністам

на тваёй пяшчотнай шыі.

О, сястра, мая княгіня!

як прыемна з тваіх ласак!

за віно яны найлепей.

Дзіўны пах тваіх памастаў

над усе найлешпы водыр.

Сыта мёду з тваіх вуснаў

густа капае, княгіня;

малако і мёд размовы

і той пах твае адзежы

роўны з водырам Лібану.

Ты, сястра, мая княгіня,

сад зачынены, замкнёны,

загароджаная студня,

мураваная крыніца;

гадунцы твае сягоньня –

сад гранатаў, сьпелых яблык,

ён прынаджвае пладамі,

дзе і кіперы, і нарды,

цынамон, шафран і аер,

тонкі пах алою, міры

і найлешыы водыр дрэваў;

ты садовая крыніца –

студня водаў жыватворных,

і патокі хваль зь Лібану.

Узьвей, вецер, ад паўночы,

прынясі свой подых з поўдня,

тхні-павей на сад мой сьпелы,

і пальлецца пах ягоны!

Хай каханы паспытае

ў гэтым садзе плод салодкі.



              Разьдзел V


Я прыйшоў у малады мой

сад, сястра, мая княгіня;

і набраў я міры вохнай,

і паеў я соты зь мёдам,

і напіўся я віна там,

з малаком віна хмяльнога.

Ежце вы, сябры, і пеце,

ежце, любыя, удосыць!

Я вось сплю, а маё сэрца

нат ня дрэмле, моцна б'ецца;

чую голас, то – мой любы

гулка стукаецца ў дзьверы:

адчыні мне, мая любка,

адчыні, мая сястрыца,

мая чыстая галубка!

бо прадрогла маё цела,

галава мая ускрыта

ўся сьцюдзёнаю расою,

вогкасьць ночная – на кудрах.

Я ўжо скінула хітон мой;

як-жа зноў мне надзявацца?

я памыла мае ногі;

як-жа мне іх зноў забрудзіць?

Мой каханы праз шчылінку

працягнуў руку сваю мне,

і нутро маё раптоўна

ўсхвалявалася, ўзыйграла.

Я ўсхапілася з пасьцелі

адамкнуць майму мілому,

з рук маіх сьцякала міра,

з пальцаў капала на клямку,

на замок і на завалу.

Адамкнула я мілому,

а мой мілы павярнуўся

і пайшоў назад у цемрадзь.

Ува мне душы ня стала,

калі гутарыў са мною;

я цяпер яго шукала,

не знаходзіла яго я;

з жалем клікала-гукала,

і ён мне не адгукаўся.

I той час мяне сустрэлі

гарадзкія вартавыя,

мяне зьбілі, мне нанесьлі

акрываўленыя раны;

зь мяне зьнялі пакрывала

людзі, што пілнуюць сьцены.

Вас, дачкі Ерузалему,

заклінаю! пры спатканьні

з маім любым – не маўчэце,

вы скажэце, што я сёньня

зьнемагаюся ў каханьні.

Чьм, скажы, твой любы лепшы

за другіх, за іншых любых,

найпрыгожая з жанчынаў?

Чым, скажы, твой любы лепшы,

што нас гэтак заклінаеш?

Любы мой такі прыгожы,

з твару белы і румяны,

лепш за дзесяць тысяч іншых.

Галаву ён мае – зьлітак

самародку залатога;

хваляй падаюць на плечы

кудры чорныя, як воран.

Вочы – быццам галубочкі

ля патоку вод малочных,

дзе купаюцца штодзённа,

і сядзяць у здаваленьні;

шчокі – кветнік пышных ружаў,

грады водырных расьлінаў;

вусны – ў чырвані лілеі,

зь іх цячэ крыніцай міра;

рукі – шулы залатыя,

скрозь тапазамі укрыты;

і жывот – прыгожай формы,

як разьба з касьці сланёвай;

ногі – з мармуру калюмны

ў залатых ступнёх-падножжах;

выгляд велічны, як кедры

і падобны да Лібану;

Вусны – соладзь, і суздром ён –

ветласьць. Вось хто мой каханы,

вось хто сябра мой, кажу я

вам, дачкі Ерузалему!



              Разьдзел VI


А куды пайшоў твой любы,

найпрыгожая з жанчынаў?

павярнуў куды твой любы?

пашукаем мы з табою.

Любы мой пайшоў у сад свой,

каб у пахкіх красках пасьціць

і зьбіраць сабе лілеі.

Я каханаму належу,

а каханы мне таксама;

ён пасе сярод лілеяў.

Дарагая мая любка,

ты прыгожая, бы Фірца,

твая ветлая усьмешка,

як краса Ерузалему,

а ты грозная з пагляду,

як палкі на полі бітвы.

Ухілі, прашу ласкава,

ад мяне свае ты вочы,

бо яны мяне хвалююць.

Валасы твае, як стада

коз бягучых з Галяаду;

твае зубы, як атара

гладка стрыжаных авечак,

што выходзяць із купальні,

дзе па два ягняці ў кожнай,

і няма між іх бясплоднай;

а пад кудзеркамі шчокі –

сьпеласьць яблык гранатовых.

Шэсьцьдзесят царыц я маю

і васьмідзесят наложніц,

і пры тым дзяўчат бязь ліку,

ды адзіная між імі,

мая чыстая галубка;

вызначаецца адзінай

і ў свае радзімай маці.

Як пабачылі дзяўчаты, –

узьнясьлі яе высока,

і уславілі царыцы,

і наложніцы ўсхвалілі.

Хто такая, бы зарніца,

і прыгожая, бы месяц,

яснасьветлая, бы сонца,

але грозная з пагляду,

як палкі на полі бітвы?

Я пайшла у сад-арэшнік

паглядзець на цьвет даліны,

паглядзець, ці зелянеюць

вінаградавыя лозы,

ці ў прысадах расьцьвітае

гранатовых яблын вецьце?

Я ня ведаю, ня знаю,

як душа мая згарала,

мяне магнула, цягнула

да славутай калясьніцы

ўладароў майго народу.



              Разьдзел VII


Азірніся, Суляміта,

азірніся, азірніся, –

на тваё аблічча глянем.

Вам нашто на Суляміту

пазіраць, як на прыгоствы

карагодаў Манаімскіх?

О, як хораша ступаюць

твае ногі у сандалях,

імянітая дачухна!

Акругленьне тваіх кульшаў –

як цудоўнае маніста,

справа рук тварца мастацтва;

тваё чэрава, бы кубак,

у якім віно заўсёды;

тваё чэрава – акраса,

стог пшаніцы між лілеяў;

два сыскі твае, як быццам

два казьляткі, двойні сарны;

твая шыя у маністах,

як той стоўп з касьці сланёвай;

пад брывамі твае вочы –

эсэвонскія азерцы

каля брамаў Батрабіму;

нос твой – вежа на Лібане,

павярнутая к Дамаску;

галава твая, красуня,

як Карміл, і кудры ўюцца,

валасы твае, як пурпур,

цар захоплены тваімі

завіткамі мяккіх кудраў.

А прыгожая якая,

мілым позіркам прывабна!

Гэты стан твой схожы з пальмай,

твае грудзі – вінагрозьдзі.

I падумаў я: узьлез-бы

я на пальму, ухапіўся-б

за раскошныя галіны;

твае грудзі мне былі-бы

заміж грозьдзяў вінаграду,

і ад ноздраў тваіх водыр,

як ад яблыкаў дасьпелых:

твае вусны сакаўныя,

як віно з гатункаў лепшых,

што цячэ да майго сябры,

вусны стомленых салодзіць.

Я належу майму сябру

і ягонае жаданьне

да мяне пакіравана.

Ты прыйдзі, прыйдзі, мой любы,

выйдзем мы з табой у поле,

і пабудзем сёньня ў сёлах;

раніцой з табою, дружа,

ў вінаграднікі мы пойдзем,

паглядзём, ці зелянеюць

вінаградавыя лозы,

ці раскрыліся пупышкі,

ці ў прысадах расьцьвітае

гранатовых яблын вецьце;

там я выкажу чульліва

да цябе замілаваньне.

Мандрагоры зацьвілі ўжо

і пусьцілі пах свой вохны,

ля дзьвярэй у нас усякіх

ёсьць пладоў, старых і новых;

заашчадзіла я гэта

для цябе, мой улюбёны.



              Разьдзел VIII


О, каб ты быў родным братам,

ссаўшы грудзі мае маці!

дык на вуліцы цябе я

пры спатканьні цалавала-б,

і мяне не пасуджалі-б.

Павяла-б цябе ў пакоі,

ў дом мае радзімай маці.

Ты мяне ўсяго вучыў-бы,

я віном цябе паіла-б,

сокам яблык гранатовых.

Пясьць рукі ягонай левай

у мяне пад галавою,

а мяне самую правай

моцна-палка абыймае.

Я з мальбою заклінаю

вас, дачкі Ерузалему, –

ня будзеце, ня трывожце

ціхі сон мае каханай.

Хто-ж усходзіць ад пустыні,

абапёршыся ласкава

на свайго каханка-сябру?

Я пад яблынай цяністай

цябе, любы, пабудзіла:

там цябе пад яснай зоркай

нарадзіла твая маці.

Палажы мяне ў каханьні,

як пячаць на тваё сэрца,

на руку тваю пярсьцёнак,

бо дужэй за сьмерць каханьне;

і страшней за пекла зайздрасьць;

стрэлы іхныя з жарніцы –

стрэлы палка-агнявыя;

і само яно, каханьне,

зыркім полымем палае.

Не згасіць вялікім водам

паланелы жар каханьня,

не заліць яго і рэкам.

А хто даў-бы ўсё багацьце

свайго дому за каханьне,

той з багацьцем быў-бы разам

прэч адрынуты з пагардай.

Ёсьць у нас сястра малая,

шчэ яна сыскоў ня мае.

Што рабіць зь сястрою нашай,

як да нас у госьці прыйдуць,

будуць сватацца за ёю?

Каб яна была сьцяною,

дык на ёй мы збудавалі-б

з срэбра пышныя палацы,

каб яна была дзьвярыма,

дык яе мы тонкай ліштвай

дошак кедравых аклалі-б.

Я сьцяна перад каханым,

і сыскі мае, як вежы;

і таму ў вачох ягоных

дасягла я паўналецьця.

Вінаграднік Салямона

быў красой Баал-Гамону;

ён аддаў той вінаграднік

вартавым, і мусіў кожны

за плады яму аплачваць

срэбра тысячу кавалкаў.

А мой сьпелы вінаграднік

у мяне. Хай, Салямоне,

табе тысяча, а дзьвесьце –

тым, хто ў ім плады пілнуе.

Засьпявай, садоў жыхарка!

Голас твой сябры пачуюць,

дай і мне яго паслухаць.

Да мяне бяжы, мой любы!

будзь падобны ты да сарны,

ці аленя маладога

на узгор'ях бальзамічных.

Адзнакi: 0/0 Водгукі(0)
Дадаў PL 18.08.2009