Пляц Якуба Коласа разьмешчаны на мейсцы гістарычнага мястэчка Камароўка. Ён займае больш за 5 гэктараў і з 1956 г. носіць назоў паэта (раней ён проста зваўся Камароўскі). На праспэкце Незалежнасьці (Ф. Скарыны) у яго ўліваюцца вуліцы Я. Коласа, Чырвоная, Гікала і В. Харужай, бульвар Мулявіна.
Фармаваньне пляца пачалося з рэканструкцыі Камароўскіх скрыжаваньняў (віл - так звалася зьліцьцё былых Лагойскага і Барысаўскага гасьцінцаў) і будаўніцтва будынка Інстытута Фізкультуры (1936-39 гг, архітэктары А. Воінаў і А. Брэгман).
Інстытут Фізічнай Культуры (прасп. Незалежнасьці, 51) заснаваны ў 1937 г. на базе Менскага Тэхнікума Фізкультуры. Навучаньне дзённае і завочнае. У 1966 г. створаная асьпірантура. Доўгі час інстытут заставаўся адным шматпавярховай камяненным строеніем сярод драўлянай жылой пабудовы і невялікіх дашчаных павільёнаў, занятых пад крамы і дробныя майстэрні (так званыя "амэрыканкі").
Сучасная забудова пляца выкананая па праекце архітэктораў М. Баршча, Л. Аранаўскаса і Л. Мацкевіча (1952 г.). У ёй улічаныя і разьвітыя прапановы прадваенных праектаў (1939 г. - арх. У. Мураўёў, 1940 г. - арх. А. Клімаў).
Гарадскія транспартныя магістралі - праспэкт Незалежнасьці, вул. Я. Коласа - вызначылі прастакутную форму пляца, памерам 400х130 мэтраў. На пляцы разьмешчаныя: будынак філармоніі (1963 г., арх. Г. Бенэдыктаў), па абедзьвюх бакох якога жылыя хаты са ўбудаванымі гандлёвымі прадпрыемствамі (1960 г., арх. А. Духан), крама "Сталічная" (зараз - Евроторг, 1962 г., арх. О. Ладыгина), ЦУМ (1964 г., перапрацаваны тыпавы праект).
Беларуская Дзяржаўная Філармонія (інш. Незалежнасці, 50) арганізаваная ў 1937 г. На 1 студзеня 1982 г. у яе складзе былі: сімфанічны аркестр, народны аркестр, камерны аркестр, камерны ансамбль "Кантабіле", ансамблі "Песьняры", "Верасы", "Чараўніцы", фальклорна-хореографическкий ансамбль "Харошкі", канцэртна-эстрадныя і канцэртна-лекцыйныя брыгады, салісты і чытальнікі.
ЦУМ - Цэнтральная ўніверсальная крама "Менск" (інш. Незалежнасці, 54) адчыненая ў 1964 г. На момант пабудовы гандлёвы пляц складаў 5000 кв. м. Працуе па мэтадзе самаабслугоўвання. Аказваў 40 дадатковых паслуг. Меў даведкава-інфармацыйны цэнтр, камеру захоўвання, стол знаходак. На трэцім паверсе размяшчалася кафэ. Меў філіял - крама "Спорттавары" па вул. Я. Коласа, 30.
На процілеглым баку знаходзяцца карпусы Паліграфічнага Камбіната (1956 г.) і заводу электронных вылічальных машын ім. З. Арджанікідзэ (1955-61 гг., арх. абодвух - Н. Шпігельман, І. Боўт, З. Баткоўскі, Л. Кітаева О. Астроўская). Пазьней - МПОВТ (Менскае вытворчае аб'яднанне вылічальнай тэхнікі).
Менскі паліграфічны камбінат імя Якуба Коласа (вул. Чырвоная, 23). З 1981 гады - галаўное прадпрыемства паліграфічнага аб'яднання, котрое ўключае ў сябе яшчэ паліграфічную фабрыку "Красная звезда". Друкуе кнігі (падручнікі, мастацкую, тэхнічную, дзіцячую і інш. літаратуру), прадукцыю выяўленчага мастацтва (альбомы, паштоўкі, плакаты). Будаўніцтва было пачата ў 1953 г. У 1956 г. выпусьціў першую кнігу. Прысвоена імя Я. Коласа.
Парыў паміж карпусамі, адукаваны вул. В. Харужай, акцэнтуецца кутнімі вежамі, якія падкрэсліваюць значэнне папярочнай восі пляца.
Прама, у канцы пляца, - будынак - шматпавярховая жылая хата, пабудаваны ў 1957 г. па праекце архітекторов З. Ботковского, Н. Шпигельмана, Н. Маклецова.
У цэнтры пляца - сквер партерного тыпу з фантанамі і помнікам Якубу Коласу.
У красавіку 1972 г. у Менску пачатку дзейнічаць першая ў рэспубліцы светлавая газэта "Навіны". Экран электроннага выдання быў усталяваны на пляцы Якуба Коласа, на вежы будынка паліграфічнага камбіната. Гэта была аўтаматызаваная сістэма адлюстравання інфармацыі на беглым радку. Тэкставыя паведамленні перадаваліся літарамі рускага і лацінскага алфавітаў, а таксама арабскімі і рымскімі лічбамі. Акрамя таго, тэкст мог суправаджацца знакамі і найпростымі малюнкамі, спыняцца або паскарацца. "Выпуск" газеты пачынаўся з наступам цемры. Выданне было задумана як максімальна аператыўны сродак масавай інфармацыі, распаўсюджвалае навіны Менска, рэспублікі, замежныя паведамленні, рэкламную інфармацыю і аб'явы.
У 1995 году светлавая газета была дэмантаваная. На змену дашлі электронныя табло ў грамадскім транспарце, вадкакрысталічныя і плазменныя экраны ў метро і ажыўленых месцах горада.
Істотна аблічча пляца зьмянілася ў пачатку 1970-х гг. Тады, 3 лістапада 1972 г. - у дзень 90-годдзя знакамітага беларускага паэта Якуба Коласа - адбылося ўрачыстае адкрыцьцё помніка яму.